Uprawa rzepaku ozimego krok po kroku

Siew rzepaku

Uprawa rzepaku ozimego wymaga dużej staranności już od momentu przygotowania pola. W pierwszej kolejności należy zadbać o właściwy odczyn gleby, gdyż zbyt kwaśna gleba pogarsza wzrost młodych roślin oraz utrudnia przyswajanie składników mineralnych. Można ten zabieg wykonać na przedplon. Następnie wykonuje się uprawki przygotowawcze. Należy je wykonać na głębokość co najmniej 20 cm na tyle wcześnie, by spulchniona po zabiegu gleba zdążyła opaść. Okres oczekiwania można skrócić, stosując przy uprawce wał kruszący i ugniatający lub korzystając z agregatu uprawowego.

Głębokość siewu rzepaku wynosi 1,5–2 cm na glebach ciężkich oraz na 2,5–3,5 cm na lekkich. Jednakże siew rzepaku nie może być zbyt głęboki, ponieważ nasiona mają niską energię kiełkowania.

Optymalny termin siewu rzepaku ozimego w Polsce to 5–25 sierpnia. Jednakże dużo zależy od regionu, ponieważ na północnym wschodzie siew wykonuje się pomiędzy 5 a 10 sierpnia zaś na południowym wschodzie pomiędzy 20 a 25 sierpnia. Zbyt późny termin siewu rzepaku ozimego skutkuje spadkiem plonu nawet o tonę na hektar.

Potrzeby nawozowe rzepaku

Potrzeby nawozowe rzepaku w zakresie wszystkich składników pokarmowych są wysokie. Do wytworzenia jednej tony nasion rzepak potrzebuje  50–60 kg azotu, 25 kg fosforu (P2O5) oraz 50–60 kg potasu (K2O). Ponadto właściwe nawożenie rzepaku musi dostarczyć wapń (50–60 kg CaO), magnez (8–10 kg MgO) i siarkę (37,5 kg SO3). Nie można też zapomnieć o mikroelementach takich jak: boru (60 g B/ha), miedź (10–40 g Cu/ha), mangan (100 g Mn/ha), molibden (1–2 g Mo/ha) i cynk (60–150 g Zn/ha).

Nawożenie rzepaku ozimego

Pierwsze nawożenie rzepaku ozimego wykonuje się przedsiewnie na jesieni. Zaniedbań dokonanych w tym czasie nie da się już nadrobić wiosną. Przedsiewnie stosuje się do 3/4 pełnej dawki potasu i pełną dawkę fosforu. Ponadto warto zadbać o podaż magnezu i siarki. Jesienią nie można także zapomnieć o azocie, przy czym nie można zastosować go w nadmiarze, ponieważ zmniejszy to wtedy zimotrwałość roślin i zwiększy ich podatność na patogeny. Zalecana dawka doglebowa w okresie jesiennym to 20–40 kg N/ha. Jednakże w warunkach wystąpienia jego niedoboru jesienią można zastosować dawkę azotu po wschodach doglebowo lub dolistnie. Po wschodach lub jeszcze przed wiosenną wegetacją można podać resztę dawki potasu.

Tymczasem nawożenie rzepaku wiosną obejmuje dawkowanie azotu najlepiej w dwóch dawkach. Pierwszą z nich, wynoszącą 60%, najlepiej podać w formie szybko działającej saletry amonowej. Drugą dawkę warto podać w formie mocznikowej, która charakteryzuje się dłuższym oddziałaniem. W razie ryzyka wystąpienia suszy można zwiększyć dawkę wczesno wiosenną. Alternatywą może być w tym przypadku nawożenie dolistne.

Ochrona rzepaku przed agrofagami

Rzepak wymaga starannej ochrony obejmującej zapobieganie lub walkę z chwastami, szkodnikami i chorobami.

Po pierwsze jest to gatunek wrażliwy na zachwaszczenie z powodu powolnego wzrostu w okresie jesieni i słabego pokrycia gleby. Dlatego pierwszy zabieg środkami chwastobójczymi należy wykonać już jesienią, by ułatwić późniejsze prowadzenie plantacji. Tymczasem odchwaszczanie na wiosnę powinny być już interwencyjne.

Kolejnym elementem prawidłowego prowadzenia plantacji jest ochrona przed szkodnikami. Jej podstawą musi być systematyczny monitoring plantacji rzepaku celu sprawdzenie możliwej obecności szkodników. Ważna jest także ich prawidłowa identyfikacja i określenie progu szkodliwości, które ułatwią dobór środka ochrony roślin i sposób wykonania zabiegu.

Ważna jest także ochrona przed chorobami, które mogą doprowadzić do znacznych strat w plonie nasion. Profilaktyka chorób rzepaku opiera się na właściwej agrotechnice w tym odpowiedniemu płodozmianowi i doborowi odmian odpornych lub tolerancyjnych na określone choroby. Jednakże równie istotny jest monitoring upraw na obecność pierwszych oznak chorób i ich nasilenia. Zabiegi środkami chemicznymi należy wykonywać w razie uzasadnionej potrzeby.

Dobór odmiany rzepaku

Odmiany rzepaku są bardzo ważnym czynnikiem produkcji, który gwarantuje wysokie i wierne plony nasion dobrej jakości. Na rynku dostępne są dwa typy odmian: populacyjne i mieszańcowe. Przy wyborze odpowiedniej odmiany rzepaku warto wziąć pod uwagę takie czynniki jak: 

• plonowanie odmiany, 
• zimotrwałość,
• odporność na suszę,
• odporność lub tolerancja na występujące na wybranym obszarze choroby i szkodniki,
• termin dojrzewania ułatwiający organizację zbioru,

Przydatnymi kryteriami mogą być też odporność na wyleganie, która zapewnia bardziej wyrównane dojrzewanie nasion oraz podatność na osypywanie się nasion.