Rzepak – wymagania glebowe i pokarmowe

Rzepak – wymagania glebowe

Rzepak nie jest rośliną o zbyt wygórowanych wymaganiach w stosunku do stanowiska, na którym jest uprawiany. Nie oznacza to jednak, że udaje się równie dobrze na wszystkich rodzajach gleb. Najlepsze do jego uprawy są ziemie żyzne, bogate w wapń i próchnicę glebową i głęboko uprawione. Są to gleby piaszczysto-gliniaste i gliniasto-piaszczyste, czarne ziemie i czarnoziemy. Można go uprawiać z powodzeniem także na glebach kompleksów: pszennego bardzo dobrego oraz dobrego, a także żytniego bardzo dobrego. 

Do uprawy rzepaku nadają się także stanowiska lżejsze, ale dobrze uprawione i zasobne w składniki mineralne (kompleksy: zbożowo-pastewny, pszenny wadliwy i żytni dobry). Nie zaleca się jego uprawy na glebach słabszych (kompleks żytni dobry), a uprawę na kompleksach bardzo słabych (żytni słaby, żytni bardzo słaby i zbożowo-pastewny słaby, a także gleby suche, powstałe na piaskach) uważa się za bezcelową. Wynika to z zapotrzebowania rzepaku na wodę i składniki mineralne. Omawiając wymagania rzepaku w stosunku do stanowiska, nie sposób nie wspomnieć o odczynie gleby. Należy uważać, by nie uprawiać rzepaku na stanowiskach zbyt kwaśnych. Optymalnym do uprawy rzepaku będzie odczyn w zakresie od lekko kwaśnego do obojętnego (pH 6-7). Dlatego należy regularnie sprawdzać odczyn gleby i korygować go do zalecanego poziomu.

Rzepak – wymagania pokarmowe

Nawożenie rzepaku ozimego musi uwzględniać wysokie wymagania pokarmowe tego gatunku. Dotyczą one ilości pobieranych składników pokarmowych oraz ich znaczenia dla wielkości i jakości plonu. Najważniejsze składniki pokarmowe, jakie musi uwzględniać nawożenie pod rzepak to:

• Azot (N) – pierwiastek kluczowy dla wzrostu biomasy i plonowania. Odpowiednie nawożenie tym pierwiastkiem wpływa na ilość i jakość nasion, a jego niedobory skutkują słabym rozwojem roślin i obniżeniem plonu.
• Fosfor (P) – jest szczególnie niezbędny szczególnie w początkowych fazach rozwoju, wspiera rozwój systemu korzeniowego i wpływa na prawidłowość kwitnienia oraz zawiązywania nasion.
• Potas (K) zwiększa odporność roślin na stresy abiotyczne (np. suszę, mróz) oraz choroby, a także poprawia gospodarkę wodną i transport asymilatów.
• Siarka (S) – jest składnikiem bardzo ważnym w procesach syntezy białek i oleju w nasionach a jej niedobór prowadzi do obniżenia zarówno ilości, jak i jakości plonu. 

Do wytworzenia jednej tony nasion wraz ze słomą rzepak pobiera średnio 50 kg azotu, 25 kg fosforu, 50-60 kg potasu, 50-60 kg wapnia, 8-10 kg magnezu i 37,5 kg siarki, 

Ponadto potrzeby nawozowe rzepaku obejmują mikroelementy takie jak: bor (60 g), miedź (10-40 g), mangan (100 g), molibden (1-2 g), cynk (60-150 g).

Nawożenie rzepaku

Nawożenie rzepaku ozimego ma na celu dostarczenie tej roślinie wszystkich niezbędnych składników pokarmowych. Układając plan nawożenia, należy uwzględnić zasobność stanowiska, w tym w składniki wnoszone wraz z resztkami pożniwnymi pozostawionymi na polu. Dlatego nawożenie pod rzepak powinno oprzeć się na precyzyjnej analizie zawartości poszczególnych składników mineralnych, tzw. ogrodniczej, której wyniki przedstawią dokładną ich zawartość. Na tej podstawie można przygotować precyzyjny plan obejmujący nawożenie rzepaku azotem oraz pozostałymi, niezbędnymi składnikami pokarmowymi.

Nawożenie rzepaku jesienią

Nawożenie rzepaku jesienią musi dostarczyć wszystkich niezbędnych składników mineralnych, niezbędnych do właściwego rozwoju początkowego oraz prawidłowego przygotowania roślin do spoczynku zimowego. Przedsiewne nawożenie pod rzepak obejmuje przede wszystkim fosfor i potas. Natomiast nawożenie rzepaku azotem w okresie jesiennym można wykonać przedsiewnie lub pogłównie. Należy przy tym uwzględnić dodatkową dawkę azotu koniecznego do rozkładu pozostawionej na polu słomy. W razie braku takiej dawki należy podać pogłównie około 30-40 kg tego składnika. Ostrożność w nawożeniu rzepaku azotem jesienią wynika z ryzyka zwiększenia podatności roślin na choroby oraz potencjalnego osłabienia (rozhartowania) przed zimowym spoczynkiem.

Ponadto jesienią na młode rośliny warto wykonać dokarmianie dolistne borem, manganem, molibdenem, a także siarczanem magnezu. Ogólnie ustalając plan nawożenia rzepaku, warto od razu uwzględnić nawożenie drogą dolistną, która charakteryzuje się wyjątkową szybkością i skutecznością działania, co ma niebagatelne znaczenie w kontekście niedoborów – szczególnie mikroelementów.

Nawożenie rzepaku wiosną

Nawożenie rzepaku wiosną wymaga przede wszystkim uzupełnienia puli azotu, który jest niezbędny do ruszenia wiosennej wegetacji. Ilość dostarczanego nawozu ustala się pod kątem planowanej wielkości plonu. Na każdą tonę nasion potrzeba dostarczyć ok. 50-60 kg (przy plonie 4 t/ha, zapotrzebowanie wynosi ok. 200-240 kg N). Ilość dostarczanego azotu zależy między innymi od rodzaju i zasobności gleby.

Ponadto w tym okresie konieczne może być dokarmianie dolistne rzepaku mikroelementami, w szczególności borem i molibdenem. 

Jaki nawóz na rzepak wybrać?

Do nawożenia rzepaku można wykorzystać przedsiewnie nawozy wieloskładnikowe lub dwuskładnikowe. Wówczas można też wykonać nawożenie rzepaku azotem jeszcze jesienią w formie długodziałającej – zwłaszcza w kontekście powtarzającej się w ostatnich latach tzw. pełzającej wegetacji, podczas której w wyniku względnie wysokich temperatur w okresie zimowym, rośliny stopniowo wyczerpują pulę tego składnika. Na przedwiośniu, uwzględniając wymogi dyrektywy azotanowej, należy dostarczyć w pierwszej kolejności azot, w myśl zasady, według której to azot powinien czekać na roślinę, a nie odwrotnie. W następnej kolejności kluczowe jest uzupełniające dawki makro i mikroelementów – niezbędnych w okresie szybkich przyrostów. Intensywny wzrost to także ryzyko niedoborów, w tym tych utajonych, które pomimo braku wyraźnych symptomów, wpływają wyraźnie na ostateczny plon. Najlepszym sposobem na dostarczenie roślinom, głównie mikroelementów jest stosowanie nawozów dolistnych. 

W portfolio Agrii dostępne są kompleksowe nawozy dolistne foliQ, spełniające szczególne wymagania pokarmowe rzepaku – dedykowane w każdej fazie jego rozwoju. Zachęcamy do kontaktu z naszymi doradcami celem przedstawienia oferty.